مجموعه داستان های آنچه گفته نشد

آنچه گفته نشد؛ روایت‌هایی از آن سوی سکوت

«آنچه گفته نشد» نخستین مجموعه داستان کوتاه محمدرضا فتاحی، متولد ۱۳۴۴ شیراز، است؛ مجموعه‌ای متشکل از ۲۲ داستان که هر یک، پنجره‌ای به بخشی از جهان انسان می‌گشاید؛ جهانی آشنا، اما با لایه‌هایی که معمولاً کمتر دیده و کمتر گفته می‌شوند.

در این مجموعه، نویسنده بیش از آنکه به دنبال حادثه‌های بزرگ و روایت‌های پرهیاهو باشد، به سراغ لحظه‌های ظریف و گاه خاموش زندگی می‌رود؛ به سراغ آدم‌هایی که درگیر انتخاب، تردید، تنهایی، عشق، فقدان، امید و مناسبات پیچیده انسانی‌اند. اتفاق اصلی گاهی نه در آنچه رخ می‌دهد، بلکه در چیزی است که قرار بوده گفته شود و گفته نشده است.

شیوه روایت در بسیاری از داستان‌ها متأثر از فضای ادبیات روس و به‌ویژه داستان کوتاه چخوف و نگاه روان‌شناختی داستایفسکی است؛ اما نویسنده کوشیده این تأثیر را در جهان و زبان شخصی خود بازآفرینی کند. یکی از ویژگی‌های این مجموعه، پایان‌های گشوده است؛ پایان‌هایی که لزوماً پاسخ نهایی در اختیار خواننده نمی‌گذارند. داستان در آخرین جمله تمام نمی‌شود، بلکه از آنجا در ذهن مخاطب ادامه پیدا می‌کند.

در «آنچه گفته نشد»، خواننده گاه با این پرسش روبه‌رو می‌شود که «بعد چه شد؟» و همین پرسش، بخشی از تجربه خواندن کتاب است. نویسنده آگاهانه بخشی از قضاوت و کشف معنای داستان را به مخاطب سپرده است؛ تا هر خواننده بتواند با تجربه، نگاه و جهان ذهنی خود، ادامه‌ای برای روایت بسازد.

این کتاب برای علاقه‌مندان به داستان کوتاه، ادبیات معاصر، روایت‌های انسانی و روان‌شناختی و داستان‌هایی با پایان‌های تأمل‌برانگیز و گشوده پیشنهاد می‌شود؛ به‌خصوص برای خوانندگانی که دوست دارند هنگام خواندن، تنها دریافت‌کننده روایت نباشند، بلکه در کشف معنا و سرنوشت شخصیت‌ها نیز سهمی داشته باشند.

«آنچه گفته نشد» بیش از آنکه بخواهد پاسخی قطعی ارائه کند، پرسش‌هایی را در ذهن خواننده باقی می‌گذارد؛ پرسش‌هایی درباره انسان، انتخاب‌ها، روابط و آن بخش از زندگی که گاهی در سکوت می‌گذرد.

شاید راز عنوان کتاب نیز همین باشد:

آنچه گفته شد، بخشی از داستان است؛

و آنچه گفته نشد، شاید تمام آن چیزی باشد که باید خوانده شود.