رمان های چهارگانه وندیک (کتاب اول: عقدکنان عماد)

مجموعهٔ رمان‌های چهارگانهٔ «وِنِدیک» به قلم یاسین وجدانی رنجبر نگاشته شده و توسط انتشارات متخصصان، در دست چاپ و انتشار است. گزافه نیست اگر بگوییم که می‌توان این چهارپاره را در نوع خود خلاقانه و نوآورانه قلمداد نمود، زیرا نویسنده پیوسته کوشیده است که با تلفیق زبان فارسی معیار، گویش‌ها و لهجه‌های متنوع محلی و بعضاً زبان‌های بیگانه، و همچنین بهره‌گیری از مشخصه‌های فرهنگ‌ها و خرده‌فرهنگ‌های گوناگون ایران‌زمین، آثاری را بیافریند که در عین بلاغت و شیوایی، حتی‌الامکان از حیث ساختار و محتوا، چندوجهی، چندبُعدی و مخاطب‌پسند باشند. می‌توان گفت که بارزترین ویژگی این مجموعه، کاربست گویش اصیل و غنی همدانی در بافت متن داستان‌های آن است؛ گویشی که علی‌رغم ظرفیت‌های ادبی کم‌نظیرش متأسفانه تا به امروز مجهور و مغفول مانده بود و به‌همین‌سبب، شاید بتوان «وِنِدیک» را نخستین اثر داستانیِ مکتوبی دانست که مشخصاً و منحصراً از این گویش قدیمی بهره برده است.

بستر مکانی داستان‌های چهارپارهٔ «وِنِدیک» عمدتاً کهن‌شهر همدان، با گریزهای گاه‌و‌بی‌گاه به جغرافیاهای دیگری نظیر تهران و فارس و خوزستان، و بستر زمانی آن چهار برههٔ متفاوت و پُرفَرازونَشیب از تاریخ معاصر ایران، یعنی از فردای انحلال دودمان قاجار تا فردای انحلال دودمان پهلوی، است. وانگهی شایان ذکر است که اگرچه نمی‌توان یک شخصیت منفرد و به‌خصوص را به‌عنوان «قهرمان اصلی» این چهارگانه معرفی کرد و شایسته است که جملگی شخصیت‌های «وِنِدیک» را دارای نقش‌های بنیادین و محوری در پیش‌برد روند داستان‌ها انگاشت، اما می‌توان گفت که شالودهٔ داستان‌ها حول وجود شخصیتی به نام «تابان» شکل گرفته‌اند؛ زنی که در هر چهار کتاب حضور مستقیم و مستمر خواهد داشت و نقش سرشاخه‌ای را ایفا خواهد کرد که زیرشاخه‌ها – یعنی وقایع و سایر شخصیت‌ها – به طُرُق متعدد به او مرتبط خواهند شد.

کتاب حاضر، یعنی «عقدکنان عماد»، که نخستین جلد از چهار جلد مجموعه است، سرگذشت دو خانوادهٔ همدانی را از شهریورماه ۱۳۱۹ تا شهریورماه ۱۳۲۰ خورشیدی روایت می‌نماید و در خلال داستان، به‌تدریج به تشریح گذشته، حال، و تا حدی آیندهٔ آنان می‌پردازد. سه جلد بعدی مجموعه، یعنی «طِلاق تابان»، «خازمِنی خسرو» و «دَسگیران دِلارام»، ان‌شاءالله، حلقه‌های بعدی زنجیری خواهند بود که «عقدکنان عماد»، در حکم سرحلقهٔ آن زنجیر است. ما با این کتاب، به هشتادوچند سال قبل، به همدان سفر خواهیم کرد و در یکی از حساس‌ترین بزنگاه‌های تاریخ ایران، لَختی را در آن دیار دیرینه و در کنار مردمان منحصربه‌فردش سپری خواهیم نمود؛ لَختی خواهیم خندید، خواهیم گریست، و خواهیم اندیشید…

– مطالعهٔ «عقدکنان عماد» به چه‌ کسانی توصیه می‌شود؟

مطالعهٔ «عقدکنان عماد» به آن دسته از خوانندگانی توصیه می‌شود که به رمان‌های تاریخی ساده و کم‌حجم علاقه‌مند هستند و نثری را می‌پسندند که سنگین و ثقیل نباشد. همچنین این اثر، به‌دلیل به‌کارگیری مستقیم و زمینه‌سازی‌شدهٔ گویش همدانی، از قابلیت‌های مطالعهٔ زبان‌شناختی نسبتاً خوبی برخوردار است.

– در بخشی از «عقدکنان عماد» می‌خوانیم:

پنجره را گشود. به‌محض اینکه لَت‌های پنجره غژغژکنان بر روی لولا چرخیدند، نسیم نوازشگری که از جانب تپه‌زاران جنوب شهر وزان بود و شمیم به‌هم‌آمیختهٔ کاهگل و یاس و سرخس را به‌همراه داشت، رقصان و دامن‌افشان از درز دریچه به داخل غلتید، با عطوفت در آغوشش کشید و با لطافت گل‌بوسه‌ای بر گونه‌هایش نشاند…