زیست پذیری گیاهان در بیابان

کتاب زیست پذیری گیاهان در بیابان  نوشته جناب آقای دکتر مسعود عشقی زاده را به صورت قانونی از سایت متخصصان خریداری کنید.

ارسال کتاب تا ده روز کاری.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم:

پیشگفتار

اکثر مناطق خشک و نیمه خشک، از نظر مرفولوژی مناطق بالادست آنها را عرصه‌های کوهستانی، مناطق میانی را دشت‌ها و مناطق پایین‌دست آنها را چاله‌های کویری یا مناطق پست و کم شیب در بر می‌گیرد. به علّت فاصله از کوهستان و ارتفاع کمتر، این مناطق پایین‌دست معمولاً شرایط بیابانی در آنها حاکم است. بیابان یک واژه اکولوژیکی بوده و به معنای کمبود تولیدات زنده گیاهی است. همان‌طور که می‌دانیم، آب مایع حیات است. هر چند برای استقرار حیات بر روی کره زمین هر سه جزء آب‌کره، سنگ‌کره و هوا کره باید فصل مشترک مساعد برای رشد و بقاء موجودات زنده را داشته باشند، امّا می‌توان گفت بر روی خشکی‌های کره زمین مهم‌ترین این عوامل اقلیم است. دو فاکتور اصلی تعیین کننده اقلیم نیز دما و بارش است. بنابراین دما و بارش دو عامل کنترل کننده اصلی حیات بر روی کره زمین می‌توانند بشمار روند. کارکرد این دو عامل است که در بلند مدت و مقیاس سن زمین‌شناسی، عامل سنگ‌کره را نیز تحت تاثیر قرار داده و خاک مناسب برای استقرار حیات را تامین می‌نماید. در تایید این سخن می‌توان به خاک‌های مناطق بیابانی، آلپی و قطبی که محدودیت‌های دمایی و بارشی دارند، اشاره نمود. فرسایش و آبشویی عناصر و یون‌ها از بالادست حوزه‌های آبخیز و رسوب‌گذاری آنها در مناطق پایین‌دست و چاله‌های کویری، از جمله دلایل بافت سنگین و شور این مناطق بشمار می‌روند.

بیابان در نگاه اول منطقه‌ای خشک و نامساعد برای رشد هر گونه موجود زنده بویژه گیاه به نظر می‌رسد. برخی از اصطلاحات عمومی از جمله کاربرد عبارت بیابان بی آب و علف شاید این ذهنیت را ایجاد نموده که حیات در بیابان وجود ندارد. امّا با اندکی توجه و دقّت جریان کاملی از حیات حتّی پیچیده‌تر از اکوسیستم‌های پر باران و مرطوب در آن قابل درک است. شرایط محیطی سخت سبب وجود روابط پیچیده و قدرتمند بین موجودات زنده و غیر زنده شده است که در سایر مناطق اقلیمی کمتر دیده می‌شود.

شوری و خشکی در مناطق خشک و بیابانی مهم‌ترین عوامل محدود کننده در استقرار گیاهان می‌باشند. در این مناطق به علّت بارندگی و رطوبت کم، آبشویی نمک‌ها از خاک و اطراف ریشه صورت نمی‌گیرد و بالعکس با توجه به میزان تبخیر بالا در این مناطق پیوسته بر غلظت نمک در سطح خاک و مجاورت ریشه‌ها افزوده می‌شود. کمبود بارش و نامساعد بودن سایر شرایط اقلیمی بویژه دما، تبخیر، سرعت و فراوانی باد در مناطق خشک و بیابانی، سبب محدودیت شدید گیاهان برای دسترسی به منابع آب پایدار شده است. علاوه بر این، نامساعد بودن شرایط خاکی و بالا بودن غلظت املاح و عناصر در خاک‌های این مناطق سبب شده، گیاهان برای استقرار و بقاء در این شرایط، توانایی‌هایی خاصی به مرور زمان پیدا نمایند. ویژگی‌های خاص فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی گیاهان این مناطق، آنها را قادر ساخته، علاوه بر جلوگیری از هدر رفت آب، از حداقل رطوبت موجود در این مناطق برای رشد و بقاء استفاده نمایند.